Slovačka moderna umetnost – generacijske paralele I.

Martin Benka (1888-1974)
Mikulaš Galanda (1895 -1938)
Miloš Alexander Bazovsky (1899-1968)
Ludovit Fulla (1902-1980)
Koloman Sokol (1902-2003)
Imrich Weiner (Kral) (1901-1978)
Cyprian Majernik (1909-1945)
Ester Šimerova-Martinčekova (1909-2005)
Ernest Zmetak (1919-2004)
Milan Dobeš (*1929)
Rudolf Krivoš (*1933)
Juraj Bartusz (*1933)
Michal Studeny (*1939)
Peter Augustovič *1959)
Adolf Benca (*1959)
Zbynek Prokop (*1962)
Martin Gerboc (*1972)
Zuzana Surkošova (*1975)

Katalog je objavljen povodom istoimene izložbe u organizaciji galerije MIRO i fondacije TREBBIA u saradnji sa slovačkom ambasadom u Kazahstanu i Kirgistanu, tokom državne posete predsednika Slovačke Ivana Gašparoviča u Kazahstanu.
Astana, Palace Peace and Accord – Pyramid Palace.
Internacionalni Art-forum KU LAN SHI Gallery 5* – 8th November 2008

SLOVAČKA MODERNA UMETNOST – GENERACIJSKE PARALELE I

20.vek – doba i čas slovačke moderne umetnosti.
Godine razvoja i razvojnih metamorfoza.
Spas je istorija naroda, države, Evrope, sveta.
Prvi period, od 1900. -1918. godine, postojanje Austro-Ugarske monarhije, Prvi svetski rat, njen kraj i osnivanje Čehoslovačke Republike.
Kasnije, druge divne i plodne godine od 1918. – 1938.
U novoj državi se formirala kvalitetna kultura i likovna umetnost.
Prag i Bratislava, poznati po kulturnim tradicijama, odnosu prema narodnoj umetnosti i poznavanjem i kontaktom sa evropskim modernizmom.
Ali potom raspad Republike i zastrašujuće godine Drugog svetskog rata, i smrt miliona ljudi.Godine 1945., kraj rata i novi razvoj.
Buran i dramatičan period druge polovine 20. veka, i danas, početak trećeg milenijuma.
Nova nada i budućnost …
Istorija slovačke umetničke kulture 20. veka, imaju svoja karakteristična generacijska i vremenska deljenja.
Pominju je umetnici ove izložbe, njihovo stvaranje, životi i dela.
Već početkom veka, posle 1918. godine, formira se osnivačka generacija.
Njeno jezgro su slikari G. Mally, M. Benka, J. Alexy, M. A. Bazovsky, M. Galanda, Z. Palugyay, L. Fulla…
Godine 1935. dolazi nova generacija 1909, brojna grupa slikara, vajara, grafičara rođenih „oko“ i te godine – jedni od predstavnika su C. Majerník i E. M. Šimerová.
Još pre 1938-e godine, je bila sledeća generacija 1919, nazvana i kao Generacija Drugog svetskog rata; rata koji je okrutno prekinuo njen rast i kristalizaciju.
I pored toga, se može konstantovati da je u prvoj polovini 20.veka počela slovačka moderna umetnost.
Izašla je iz skromnih domaćih tradicija, inspirisali su je narodna umetnost i folklor, ali veliki impuls je bio uglavnom Prag (gde je studirala većina umetnika) i Pariz.
Podsticaj razvoja je bilo veliko nasleđe: postimpresionistički razvoj i moderni pravci – ekpresionizam, fovizam, kubizam i futurizam, ali delimično i struja apstrakcije, nadrealizam.
U generacijskom redosledu su se pojavila prva velika imena.
Benka, Bazovský, Galanda, Fulla, Sokol…
Došle su i početne domaće i strane izložbe, pozitivne povratne reakcije, uspeh, rast i kvalitet stvaranja humanizma u svojim korenima i modernoj umetnosti, karakterom i izrazom, i usmerenim slikarskim govorom.
Razvoj posle 1945-e godine je doneo nove vrednosti i probleme.
Radi se o trenutnoj politici, ekonomiji i kulturi.
Od 1956. godine u državama bivše istočne Evrope se pojavljuje potreba za oslobađanjem, slobodom i slobodom stvaranja.
U Slovačku dolaze mlađe generacije označene kao „Nástup 57“ (uglavnom grupa M. Galanda) i „Nástup 61“ (orijentisan na apstrakciju i njene nove tendencije).
To je umetnost objekta i instalacije, dešavanja i performansa, (koje je teško prikazati), ali koriste se i modifikuju se i drugi pravci moderne i postmoderne, tendencije nove figuracije i trans avangardizma, pop arta, konceptualne i multimedijalne umetnosti.
1989. godina je donela Čehoslovačkoj pad dotadašnjeg režima i onda je došao postkomunistički period.
Godine 1993. Čehoslovačka se deli na Češku i Slovačku.
Život i razvoj umetnosti, ide dalje prirodnim tokom.
Dolaze novi i naredni, mladi i najmlađi umetnici.
Njihovo delo je traženje i kristalizacija.
Zakonski reflektuju komplikovanu problematiku razvoja i tadašnjeg globalnog sveta, njegove uspehe, greške, lutanja, potrage, čežnje i nade…
Međutim, mnoge umetnosti i kulture i dalje ostaju.
Kreativnost, emocija i intelekt, kreativna odgovornost i profesionalnost, humanost.
I u trenutnoj aktivnosti, ponašanje i delovanje ljudi na ovom svetu, čine negativni aspekti, potraga za moćima i imovinom, egoizam i egzibicionizam, netolerancija i manipulacija, glupost i zlo.
Sve to treba da se dogodi, a već je – cilj kritike umetnosti i izražavanja nade, da čak i umetnost našeg vremena izgubi pravi ljudski oblik, vrednost i značaj.
PhDr. Bohumír Bachratý, CSc., istoričar umetnosti, Bratislava

ADOLF BENCA (*1959)
Slovački slikar i grafičar.
Kao dete emigrirao je sa roditeljima u Beč, a nastanio se u SAD-u, gde je postao poznati američko-evropski umetnik koji se može porediti sa Rembrantom, Gojom i drugima.
Studirao je finu umetnost u nekoliko škola.
Pohađao je The Cooper Union for the Advancement of Science and Art u New Yorku (1982-85), Univerzitet u Bolonji i Kolumbijski univerzitet u New Yorku (1987).
Član je Američke akademije u Rimu (od 1988-e), Francuske i Švajcarske akademije u Rimu i Nemačke akademije u Berlinu.
Zastupljen je u javnim kolekcijama poznatih institucija kao što su Metropolitan Museum of Art New York City, Vatican Museum u Rimu, Museum of Modern Art u Tel Avivu i Slovak National Museum u Bratislavi.

Galerija MIRO, osnovana u Berlinu 1987. godine, od 1994. godine, sa sedištem u Pragu, nudi originalne ilustracije svetskih klasičnih i vodećih savremenih umetnika.

Galerija MIRO zahvaljuje
PhDr. Viktoru Jasanovom
privatnom kolekcionaru